Thai Book Review แนะนำหนังสือ, Uncategorized

พระครุฑพ่าห์ สื่อสัญลักษณ์ถึงสถาบันพระมหากษัตริย์ และตราแผ่นดิน

   

     ครุฑ พญานก แห่งวิมานฉิมพลีในป่าหิมพานต์ อาศัยอยู่ ณ สุบรรณพิภพ แถบเขาพระสุเมรุ เทพผู้มีรูปกายครึ่งมนุษย์ครึ่งนกอินทรี เป็นผู้สูงศักดิ์ทรงอิทธิฤทธิ์ เป็นพาหนะประจำพระองค์พระนารายณ์ (พระวิษณุ)

        ตามตำนานเรื่องเล่าขานในวรรณกรรมของชนชาติในเอเชีย ซึ่ง ได้รับอารยธรรมจากอินเดีย ครุฑ เป็นโอรสของพระกัสยปะมุนี และนางวินตา พระกัสยปะมุนี นั้นเป็นฤาษีผู้มีฤทธิ์อำนาจมาก เพราะเป็นผู้ให้กำเนิดสรรพสัตว์ ตั้งแต่เทวดา มนุษย์ แพทย์ ทานพ นาค ครุฑ และปีศาจ ฯลฯ ส่วนนางวินตา เป็นธิดา ของพระทักษประชาบดี ซึ่งมีธิดาถึง 50 องค์ โดยพระทักษประชาบดี ได้ยกธิดาจำนวน 13 องค์ให้เป็นมเหสีของพระกัสยปะมุนีในบรรดามเหสีเหล่านี้มี 2 องค์ที่มีความโดดเด่น คือ นางกัทรู และนางวินตา นางกัทรู ผู้เป็นพี่สาว ได้ขอพรจากพระสวามีให้มีลูกจำนวนมากจึงให้กำเนิดบุตรเป็น นาคนับพันตัว ส่วนนางวินตา ผู้เป็นน้องขอพรให้มีบุตรเพียง 2 คน แต่ขอให้ลูกมีอำนาจวาสนาสูงศักดิ์ จึงคลอดบุตรออกมาเป็นเทพ คือ อรุณ และ ครุท ซึ่งต่อมา อรุณ ได้ไปเป็นสารถีของพระสุริยะเทพ ส่วนครุฑ ได้เป็นพระราชพาหนะประจำพระองค์ของระนารายณ์ ครุฑ มีชายานามว่า อุนนติ หรือ วินายกา มีบุตรชื่อ สัมปาติ (สัมนาที) และชฎายุ

ครุฑ อ่านว่า คฺรุด

ครุฑ” บาลีเป็น “ครุฬ” (คะรุละ) รากศัพท์มาจาก

(1) คร (งู, นาค) + หนฺ (ธาตุ = เบียดเบียน) + ณ ปัจจัย, ลบ ณ, แปลง ร ที่ ()-ร เป็น รุ (คร > ครุ), แปลง หนฺ เป็น ฬ

: คร + หนฺ = ครหนฺ + = ครหนณ > ครหน > ครุหน > ครุฬ แปลตามศัพท์ว่า “ผู้เบียดเบียนพญานาค”

(2) ครุ (ของหนัก) + ลา (ธาตุ = ถือเอา) + อ ปัจจัย, ลบสระที่สุดธาตุ (ลา > ), แปลง ล ที่ ลา ธาตุ เป็น ฬ (ลา > ฬา)

: ครุ + ลา = ครุลา > ครุล + = ครุล > ครุฬ แปลตามศัพท์ว่า “ผู้ถือของหนักได้” (คือจับพญานาคบินไปได้)

ครุฬ” (ปุงลิงค์) หมายถึง ครุฑ (the garuda)

พจนานุกรมบาลีอังกฤษ แปล “ครุฬ” ว่า Name of a mythical bird, a harpy (ชื่อของนกในนิยาย, ครุฑ, นกหน้าเป็นมนุษย์)

บาลี “ครุฬ” สันสกฤตเป็น “ครูฑ”