miscellaneous, Thai Book Review แนะนำหนังสือ, Uncategorized

ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว หลากหลายพันธุ์ข้าวไทย

   

ในน้ำมีปลา

ในนามีข้าว

หากกล่าวถึงความอุดมสมบูรณ์ ของผืนแผ่นดินไทยแล้ว ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว คำกล่าวข้างต้นไม่เกินจริงแม้แต่น้อย เคยมีชาวต่างชาติกล่าวว่า “ผืนแผ่นดินไทย โยนเมล็ดพันธุ์ใดลงไป ก็งอกเงยเติบโตให้ผลผลิตได้ดีโดยแทบไม่ต้องบำรุงดิน บำรุงปุ๋ยใดๆ เพราะดินประเทศไทยอุดมสมบูรณ์”  เห็นที คำกล่าวนี้จะเป็นจริง เพราะมองไปทางไหน ภูมิภาคใดก็ตาม ประเทศไทยของเรา สามารถเพาะปลูกพืชพรรณ ได้หมด ไม่เว้นแม้แต่ในที่ราบสูง หรือภูเขาสูงชัน ก็ยังสามารถทำการเพาะปลูกได้เช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นพืชสวน พืชไร่ นาข้าว ฯลฯ

พันธุ์ข้าวไทย

และเมื่อพูดถึง ข้าว ซึ่งเป็นอาหารหลักของคนไทย ไม่มีคนไทยคนไหนไม่กินข้าว แม้จะบอกว่ากินเส้น เช่น กินก๋วยเตี่ยว เส้นก๋วยเตี๋ยวก็ทำมาจากแป้งข้าวเจ้า และแป้งข้าวเจ้าก็คือผลผลิตที่มาจากข้าวเช่นกัน “ข้าว” มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานหลายพันปี อยู่คู่กับวัฒนธรรมของเรามานานมาก โดยเราอาจจะพิสูจน์ข้อเท็จจริงได้จากบรรดาโบราณวัตถุที่ขุดพบ จำพวกเครื่องปั้นดินเผาทั้งหลาย เพราะเป็นภาชนะที่มีไว้สำหรับหุง ต้ม หรือบรรจุอาหาร และยังเคยพบเศษของเมล็ดข้าวอยู่กับเครื่องปั้นดินเผาด้วย

วันเวลาผ่านจากยุคหินมาถึงยุคสมัยสุโขทัย การบริโภคข้าว มีความชัดเจนมากขึ้น โดยในสมัยสุโขทัยนี้ ต่อเนื่องมาถึง สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น นิยมเพาะปลูกข้าวที่มี เมล็ดป้อม มีความเหนียว หรือที่เราเรียกกันว่า ข้าวเหนียว แต่ในช่วงปลายกรุงศรีอยุธยา เริ่มมีการเพาะปลูกข้าวที่มีลักษณะเมล็ดพันธุ์เรียวมากขึ้น ซึ่งเป็นลักษณะของ เมล็ดข้าวเจ้า ข้าวที่เรากินกันในปัจจุบันนี้เอง และการบริหารจัดการในการทำกสิกรรม การทำนา ก็มีความชัดเจนขึ้นตามลำดับ ตามระบบการปกครองที่ยึดถือปฏิบัติกันในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น ที่เรารู้จักกันดีว่า ระบบการปกครองแบบจตุสดมภ์ : กรมเวียง กรมวัง กรมคลัง และกรมนา

ลักษณะข้าว เมล็ดเรียวยาว

หรือ ที่เราเรียกว่าข้าวเจ้า

ในส่วนของเมล็ดพันธุ์ข้าว ลักษณะเมล็ดเรียว ยาว หรือ ที่เราเรียกว่าข้าวเจ้า มีการสันนิษฐานกันว่า น่าจะนำเมล็ดพันธุ์มาจากอาณาจักรขอม ซึ่งเป็นเมล็ดพันธุ์ข้าวของชนชั้นปกครอง จึงเป็นสาเหตุหนึ่งที่เรียกข้าวชนิดนี้ว่า “ข้าวเจ้า” และ ข้าวเหนียวสำหรับไพร่ ชาวบ้านชาวเมืองทั่วไป บางครั้งก็เรียกว่า ข้าวไพร่ “ข้าว” ในสมัยโบราณจึงเป็นสิ่งที่ใช้กำหนดถึงฐานะ ชนชั้นทางสังคมได้ด้วย