9Nomad, miscellaneous

วัฒนธรรมการใช้ตะเกียบ และการกิน Chopsticks Culture

   

ตะเกียบเป็นเครื่องใช้คีบอาหาร และวัฒนธรรมการกิน ของคนจีน ที่มีลักษณะเป็นแท่งยาวๆ ประกอบขึ้นด้วยไม้ จำนวน 2 อัน ทำงานโดยใช้หลักทางฟิสิกส์เกี่ยวกับเรื่องคานงัดมาใช้คีบอาหาร เป็นเครื่องมือง่ายๆ สามารถทำงานได้แทนมือได้เป็นอย่างดี ประโยชน์ใช้สอยนั้น นับได้ว่า เหลือคณาจริงๆ ใช้งานกันมา นับตั้งแต่โบราณกาล จวบถึงปัจจุบัน

เมื่อเอ่ยถึง “ตะเกียบ” ในความรู้สึกแรก เรามักจะนึกถึงอะไรที่เกี่ยวพันกับ การใช้ตะเกียบ ? เช่น อาหารประเภท ก๋วยเตี๋ยว , ซูชิ บ้างก็นึกถึงแบบเจาะลึกลงไป เช่น นึกไปถึง สัญลักษณ์วัฒนธรรมการกิน ของคนจีน รวมถึง คนเอเชีย เช่น เกาหลี , ญี่ปุ่น และเวียดนาม และ  ในโบราณกาล ไม่ว่ามนุษย์ชาติใด วัฒนธรรมใด ก็ล้วนแล้วแต่ “ใช้มือ” ในการหยิบจับอาหารกิน ทั้งสิ้น ต่อมาก็พัฒนาเริ่มใช้ “ช้อน” ในการตักอาหารกิน จากบันทึกของนักประวัติศาสตร์ ชาวจีนเริ่มมีการใช้ช้อนกันแล้ว เมื่อประมาณ 8,000 ปี และใช้ส้อม 4,000 ปี ที่ผ่านมา โดย ตะเกียบ ยังไม่สามารถระบุแน่ชัดได้ว่า เริ่มมีการใช้กันตั้งแต่เมื่อใด ซึ่งจากบันทึกหลักฐานต่างๆ พบว่า ตะเกียบ อาจจะเริ่มคิดนำมาใช้กัน ไม่น้อยกว่า 3,000 ปี ที่ผ่านมา จึงน่าจะอนุมานได้ว่า การใช้ช้อนและส้อม รวมถึง ตะเกียบ ของชาวจีน เริ่มขึ้นใกล้เคียงกัน…

ตะเกียบ ในภาษาจีน แต่เดิมโบราณเรียกว่า “จู้” ต่อมาในสมัยราชวงศ์ฮั่นเริ่มมีการใช้ตะเกียบกินข้าว (โกยข้าว) นอกเหนือจากการใช้คีบอาหาร (กับข้าว) ในภายหลังสมัยราชวงศ์ซ่งและเอวี๋ยน จะเรียกตะเกียบว่า “ไคว่จื่อ”

ทำไมตะเกียบ ถูกเปลี่ยนชื่อเรียกจากเดินว่า จู้ มาเป็น ไคว่จื่อ

เหตุเพราะว่า คำว่า จู้ (ที่แปลว่า ตะเกียบ) กับ จู้ (ออกเสียงเหมือนกัน แต่เขียนไม่เหมือนกัน) แปลว่า พักอาศัย , หยุด …ชาวประมงที่เดินเรือหวังว่าเรือจะแล่นได้เร็ว และไม่ปรารถนาให้เรือหยุดบ่อย อีกเพื่อเป็นสิริมงคล จึงเปลี่ยนชื่อเรียกตะเกียบว่า “ไคว่เอ๋อ” (เร็ว) เมื่อคนฟังก็รู้สึกสบายใจ และลงตัวดี จึงเรียกตามกันเรื่อยๆมา  ต่อมาบนอักษร “ไคว่” (เร็ว) ได้เพิ่มเติมหมวดคำ “จู๋” (แปลว่า ไผ่) เขียนเป็น “筷” และใช้มาจนถึงปัจจุบัน

จากการศึกษาวิจัยทางสรีรวิทยา พบว่า ….

การใช้ตะเกียบกินข้าว นับได้ว่าเป็นการออกกำลังกายของข้อกระดูกถึง 30 ข้อ รวมถึง มัดของกล้ามเนื้อหลายสิบมัด การออกแรงและการกำหนดทิศทางของตะเกียบในการกินข้าว จะทำให้ประสาทสัมผัสได้ใช้งาน มีการบริหารสมอง และสามารถทำให้ฉลาดยิ่งขึ้น

  • ลักษณะของ ตะเกียบ

   คงไม่ต้องกล่าวถึงอย่างละเอียดกันมาก